Cách chọn cây cho sân vườn của bạn

Bắt đầu từ điều kiện sân vườn của bạn (trước khi chọn cây)

Rất dễ bị cuốn theo việc mua theo màu sắc trước, nhưng cây thường sẽ phát triển tốt hay gặp khó khăn chủ yếu dựa trên điều kiện tại nơi trồng. Trước khi chọn các loại cây cụ thể, hãy quan sát kỹ sân vườn của bạn suốt cả ngày.

Lưu ý ánh sáng: nắng đầy đủ thường là 6+ giờ có ánh sáng trực tiếp, nắng một phần là vài giờ, còn bóng râm có thể nghĩa là phần lớn ngày không có nhiều ánh sáng trực tiếp. Sau đó hãy xem xét nước: có khu vực nào bị ẩm ướt sũng nước sau mưa, hay ngược lại khô nhanh?

Đất cũng rất quan trọng. Nếu bạn không chắc mình có loại đất nào, một chuyên gia cảnh quan địa phương có thể giúp bạn hiểu rõ đất hiện có. Ở nhiều khu vực, bạn cũng có thể hỏi văn phòng khuyến nông tại địa phương hoặc trung tâm vườn để được tư vấn cụ thể theo vùng. (Khí hậu và đất đai khác nhau rất nhiều trên khắp nước Mỹ.)

Cuối cùng, hãy nghĩ về không gian và khả năng tiếp cận. Hãy đo các khu vực sẽ trồng và kiểm tra cây sẽ gần đến mức nào với vỉa hè, hàng rào, cửa sổ và đường ống/đường dây tiện ích. Điều này có thể ảnh hưởng đến lựa chọn cây và việc bạn có cần dự trù cho sự phát triển trong tương lai hay không.

• Mẹo: Theo dõi một ngày nắng “điển hình” và ghi lại vị trí nơi có nắng và nơi không có nắng.
• Mẹo: Nếu nước đọng sau mưa, đó là dấu hiệu bạn có thể cần một phương án thoát nước—không chỉ là trồng cây mới.

Chọn cây phù hợp với vùng chịu đựng (hardiness zone) và khí hậu địa phương

Hầu hết nhãn cây đều đề cập đến vùng chịu đựng (hardiness zone), một bản đồ khí hậu tương đối dùng trên khắp nước Mỹ. Vùng của bạn giúp bạn thu hẹp lựa chọn theo khả năng chịu lạnh và chịu nóng, nhưng không phải là yếu tố duy nhất. Vi khí hậu—chẳng hạn như bức tường ấm áp, góc khuất gió, hoặc chỗ trũng thấp—có thể làm thay đổi cách cây phát triển.

Khi so sánh cây, bạn cũng nên kiểm tra khả năng chịu nóng, nhu cầu độ ẩm và sở thích “nắng vs. râm”. Một số cây chịu nắng tốt nhưng lại gặp khó khăn trong điều kiện độ ẩm cao vào mùa hè. Những cây khác lại thích râm nhưng không chịu được “chân ướt” (nước đọng).

Nếu bạn có đất sét nặng, đất cát, hoặc thường xuyên bị hạn, lựa chọn cây của bạn có thể cần điều chỉnh. Một chuyên gia thiết kế-thi công cảnh quan địa phương thường có thể gợi ý các lựa chọn phù hợp hơn với khu vực của bạn và phong cách chăm sóc.

Nếu bạn muốn cách làm đơn giản: chọn những cây được biết là phát triển tốt trong vùng của bạn, rồi kiểm tra thêm trên nhãn xem nhu cầu ánh sáng và tưới nước có khớp với sân vườn hay không.

Hiểu về việc bảo trì: chọn kế hoạch trồng “đúng tầm”

Chăm sóc cây không chỉ là tưới nước. Có thể gồm tỉa cành, dọn dẹp theo mùa, phủ lớp phủ (mulch), bón phân (đôi khi) và kiểm soát cỏ dại. Nếu bạn chọn những cây cần chăm nhiều cho lối sống ít thời gian, bạn có thể sẽ sớm cảm thấy bực bội.

Trước khi mua, hãy quyết định bạn sẵn sàng làm những việc gì. Ví dụ, bạn có thích tỉa cành không, hay bạn muốn các loại cây chủ yếu giữ dáng với việc cắt tỉa rất ít? Bạn có thể tưới theo lịch đều đặn vào những tháng nóng không?

Một cách tốt để cân bằng giữa vẻ đẹp và công sức là kết hợp nhiều loại cây:

• Cây thân gỗ và bụi cây tạo khung
• Cây lâu năm (ra lại mỗi mùa) để có màu sắc
• Cây phủ mặt đất để hạn chế cỏ dại
• Cỏ hoặc cây bản địa để tạo vẻ tự nhiên

Ngoài ra, hãy cân nhắc kích thước khi trưởng thành. Nhiều cây “nhỏ” có thể lớn rộng hơn theo thời gian. Hãy lên khoảng cách trồng sao cho các cây không lấn chỗ của nhau và không khí có thể lưu thông quanh tán lá (điều này có thể giúp giảm nguy cơ sâu bệnh).

• Mẹo: Tìm những cây được ghi “kích thước trưởng thành” và lên kế hoạch theo chiều rộng lẫn chiều cao—không chỉ theo kích thước trên nhãn.

Nắm điều cơ bản: softscape vs. hardscape và vì sao nó làm thay đổi lựa chọn cây

Khi người làm cảnh quan nói về softscape và hardscape, họ đang nói về những thứ khác nhau. Softscape là các yếu tố sống như cây cối và bãi cỏ. Hardscape là các hạng mục được xây dựng như sân lát (patio), lối đi, tường kè (retaining wall), viền trang trí (edging) và hàng rào.

Hardscape sẽ ảnh hưởng nơi nào cây có thể phát triển tốt. Một bức tường hướng Nam có thể làm tăng nhiệt. Hệ thống tưới phun và tưới nhỏ giọt có thể làm một khu vực ẩm hơn khu vực khác. Gạch lát có thể thay đổi cách nước chảy trên bề mặt.

Cũng nên nghĩ đến “không gian cho rễ”. Một số cây thân gỗ và bụi cây có thể phát triển bộ rễ rộng, nếu trồng quá gần có thể gây ảnh hưởng đến vỉa hè, cống thoát nước hoặc các công trình lân cận. Nếu bạn chưa chắc, hãy nhờ một chuyên gia cảnh quan giúp bạn chọn cây phù hợp với không gian hiện có.

Nếu bản vẽ sân vườn có đường đi hoặc bồn trồng, bạn sẽ thấy hữu ích khi nghĩ đồng thời về tổng thể bố cục: chiều cao của cây, tầm nhìn và cách mọi người di chuyển qua không gian.

Đặt đúng câu hỏi tại cửa hàng cây hoặc với chuyên gia cảnh quan

Khi đi mua, những nhãn và lời khuyên tốt nhất là những thông tin giúp kết nối nhu cầu của cây với sân vườn của bạn. Hãy hỏi những câu như: “Cây này cần ánh sáng như thế nào ở đây?” và “Lúc trưởng thành cây sẽ cần bao nhiêu không gian?”

Bạn cũng có thể hỏi về hệ thống tưới. Tưới nhỏ giọt (tưới chậm qua ống và bộ phun nhỏ/đầu tưới) thường giúp cung cấp nước trực tiếp đến rễ cây với ít lãng phí hơn so với tưới phun trên cao. Tuy nhiên, kế hoạch tưới tốt nhất còn phụ thuộc vào bố cục sân vườn và các quy định cấp nước tại địa phương.

Nếu bạn đang xây dựng hoặc cải tạo, bạn có thể nghe cụm “thiết kế-thi công (design-build)”. Thiết kế-thi công là khi một nhóm chịu trách nhiệm cả phần thiết kế lẫn quá trình thi công. Với chủ nhà, cách làm này thường hữu ích vì kế hoạch trồng cây, bố cục và cách lắp đặt sẽ được phối hợp đồng bộ.

Nếu bạn muốn làm việc với một đơn vị chuyên nghiệp, hãy sử dụng cách miễn phí để được ghép phù hợp và tìm một chuyên gia thiết kế-thi công cảnh quan gần bạn qua Get matched. Bạn cũng có thể xem Services và tìm ý tưởng lên kế hoạch thực tế trong Guides.

• Trước khi bắt đầu bất kỳ công việc nào, hãy luôn xác nhận bằng văn bản thiết kế, phạm vi công việc và giá cả.

Lưu ý chi phí một cách thẳng thắn: điều gì có thể ảnh hưởng đến ngân sách cây và thi công

Chi phí cây có thể chênh lệch rất nhiều tùy theo kích thước (cây nhỏ vs. “cây giống ban đầu” vs. cây mẫu lớn), số lượng cây và việc bạn có bổ sung chất cải tạo đất và lớp phủ (mulch) hay không. Chi phí thi công cũng có thể thay đổi tùy vào mức độ tiếp cận hiện trường, công tác chuẩn bị bồn trồng và mức độ nhân công làm cảnh quan.

Nếu bạn đang so sánh các phương án, hãy hỏi rõ trong báo giá hoặc bản kế hoạch viết sẽ bao gồm gì. Ví dụ: Có bao gồm chất cải tạo đất không? Có bao gồm lớp phủ không? Hệ thống tưới sẽ được lắp thêm hay điều chỉnh? Nếu bạn thay cây cũ, có bao gồm việc tháo dỡ và xử lý/loại bỏ hay không?

Tránh bất ngờ bằng cách lên kế hoạch cho cả “hệ thống” chứ không chỉ riêng cây. Việc trồng cây tốt thường đi kèm với khoảng cách phù hợp, chuẩn bị đất đúng cách và một phương án tưới cho mùa đầu tiên.

Nếu bạn muốn điểm khởi đầu, hãy xem các chủ đề chi phí phổ biến trong Costs. Và hãy nhớ: không ai có thể đảm bảo một mức giá hoặc tiến độ một cách có trách nhiệm nếu chưa xem chi tiết sân vườn của bạn.

• Nếu bạn thuê người hỗ trợ, hãy tự kiểm tra giấy phép + bảo hiểm (đừng giả định).
• Kiểm tra giấy phép địa phương và xác định vị trí đường ống/đường dây tiện ích trước khi đào.